Podstawy projektowania schematów elektrycznych dla początkujących

Projektowanie schematów elektrycznych wymaga odpowiedniej wiedzy oraz umiejętności. Początkowo może wydawać się to skomplikowane, jednak po zapoznaniu z najważniejszymi zasadami okazuje się, że można sobie poradzić z tym wyzwaniem. Zapoznaj się z podstawami projektowania schematów i zobacz, jakie zasady pomogą Ci tworzyć wartościowe, spójne i czytelne projekty.

Czym jest schemat elektryczny?

Schemat elektryczny to wizualne przedstawienie obwodu. Obrazuje on rozmieszczenie oraz połączenie poszczególnych komponentów instalacji. Jest rodzajem „mapy” pozwalającej zrozumieć działanie całego systemu. Schematy elektryczne towarzyszą każdemu etapowi funkcjonowania instalacji – od projektowania, po montaż obwodów, aż po jej konserwację. Pozwalają uniknąć błędów, które mogą być nie tylko kosztowne, ale i niebezpieczne. Są niezwykle pomocne także przy diagnozowaniu problemów z prawidłowym funkcjonowaniem instalacji. Wizualna reprezentacja obwodów ułatwia zidentyfikowanie potencjalnego źródła usterki oraz jego usunięcie.

Schematy elektryczne służą również jako forma komunikacji między różnymi specjalistami, m.in. inżynierami, automatykami i elektrykami. Zastosowanie w nich standardowych symboli zgodnych z obowiązującymi normami ułatwia przekazywanie informacji i pozwala uniknąć pomyłek w błędnej interpretacji danych.

Jakie są rodzaje schematów elektrycznych?

Każde szkolenie dla początkujących elektryków powinno rozpoczynać się zapoznaniem przyszłych specjalistów z podstawowymi rodzajami schematów elektrycznych. Biorąc pod uwagę sposób prezentowania najważniejszych informacji, dzieli się je na:

• jednokreskowe,
• wielokreskowe.

Ich rozróżnienie jest bardzo ważne, gdyż przed rozpoczęciem tworzenia schematu należy zdecydować, jaki jego rodzaj wybrać.

Schematy jednokreskowe przedstawiają ogólny zarys instalacji elektrycznej. W ich przypadku każdy obwód jest symbolizowany pojedynczą linią – bez względu na jego rodzaj. Schematy wielokreskowe są zdecydowanie bardziej skomplikowane, gdyż stanowią dokładne odwzorowanie połączeń elektrycznych między poszczególnymi komponentami. Każdy pojedynczy przewód musi być przedstawiony jako pojedyncza linia. Wszystkie pojedyncze komponenty muszą obejmować elementy składowe z dokładnym oznakowaniem zacisków. 

Czytelne i przejrzyste schematy elektryczne – krok po kroku

Chcesz wiedzieć, jak zacząć projektować schematy elektryczne? Musisz zapoznać się z najważniejszymi zasadami i wytycznymi, których należy przestrzegać.

Zapoznaj się ze znaczeniem najważniejszych symboli

Nauka rysowania instalacji elektrycznej powinna rozpocząć się od zapoznania z najważniejszymi symbolami. Przykładowe oznaczenia najczęściej stosowane na schematach znajdziesz w poniższej tabeli.

Źródło: https://zs9elektronik.pl/enauka/klasa_2BS/02_t_30.03-03.04.2020/2BS_31.03.2020_MiUE_Szulc.pdf

Stosuj odpowiednie oznaczenia literowe

Zanim wykonasz swój pierwszy projekt elektryczny, musisz poznać główne oznaczenia przewodów.

• Prąd przemienny:
  • L – przewód fazowy (L1 - pierwsza faza, L2 - druga faza itd.),
  • N – przewód neutralny,
  • PE – przewód ochronny uziemiony,
  • PEN – przewód ochronny uziemiony i neutralny,
• Prąd stały:
  • L+ – biegun dodatni,
  • L- – biegun ujemny,
  • M – biegun środkowy.

Do oznaczania typu przewodów stosuje następujące oznaczenia:

• konstrukcja żyły:
  • D – drut,
  • L – linka,
  • Lg – linka giętka,
• materiał, z którego wykonano żyły:
  • A – aluminium,
  • F – stal miękka,
  • brak oznaczeń – miedź.

Na schematach elektrycznych (przede wszystkim wielokreskowych) stosuje się konkretne kolory oznaczające rodzaj przewodów. Odcień żółto-zielony oznacza przewód ochronny uziemiony – zabezpieczający na wypadek przebicia. Kolorem niebieskim wyraża się przewody neutralne. Czarny lub brązowy oznacza przewód elektryczny roboczy przeznaczony do dostarczania napięcia fazowego.

Stosuj wyłącznie proste linie przy rysowaniu połączeń

Bez względu na to, czy tworzysz schemat jednokreskowy, czy wielokreskowy, musisz pamiętać, aby wszystkie połączenia rysować za pomocą prostych linii. Powinny one łączyć poszczególne końcówki elementów instalacji. Linie należy przeprowadzać pionowo lub poziomo, a krzyżowanie najlepiej tworzyć pod kątem prostym. Niekiedy jednak, np. w przypadku schematu mostka prostowniczego, zalecane jest prowadzenie linii po ukosie.

Istotny jest także sam wygląd punktu przecięcia:

• krzyżowanie linii bez kropki oznacza brak połączenia między nimi,
• krzyżowanie linii z kropką oznacza połączenie między nimi, czyli węzeł.

Przewody powinny być prowadzone w najprostszy możliwy sposób. Zapewnia to czytelność i pozwala uniknąć błędów interpretacyjnych.

Zadbaj o logiczne rozmieszczenie i połączenie elementów

Zaleca się, aby na schematach elektrycznych stosować logiczne zasady rozmieszczania przewodów i komponentów instalacji. Warto pamiętać, aby linie o wyższym potencjale, np. dodatni biegun zasilacza, znajdowały się wyżej od tych o niższym potencjale, np. masy. Jest to powszechnie przyjęta praktyka, która bardzo ułatwia czytanie schematów i ich właściwą interpretację.

Inną zasadą jest umieszczanie obwodów wejściowych po lewej stronie rysunku, a wyjściowych po prawej. Umożliwia to czytanie schematu jak książki, co jest dużym udogodnieniem i pozwala uniknąć nieporozumień.

Korzystaj z oprogramowania CAD do rysowania schematów elektrycznych

CAD (Computer Aided Design) to projektowanie wspierane komputerowo. Nowoczesne oprogramowanie pomaga przy tworzeniu schematów nawet tych najbardziej rozbudowanych i skomplikowanych.

Jednym z polecanych systemów jest Platforma EPLAN. To zaawansowane technologicznie oprogramowanie umożliwiające wykonywanie wielu zadań. Najważniejsze funkcjonalności to m.in.:

• podgląd makr – użytkownicy mogą tworzyć modele 2D oraz 3D, a także korzystać z wygodnego podglądu makr w zarządzaniu artykułami,
• wyświetlanie właściwości poszczególnych komponentów – można je sprawdzić natychmiast po kliknięciu w konkretny zasób a informacje te są w pełni konfigurowalne,
• możliwość korzystania z plików graficznych h i kodów QR – ułatwia to właściwą interpretację schematów oraz szybsze wykonywanie zadań związanych z montażem, uruchomieniem czy serwisem.

W ramach Platformy EPLAN możesz także zdecydować się na korzystanie z oprogramowania Electric P8. To specjalistyczne narzędzie przeznaczone do projektowania schematów elektrotechnicznych, a także tworzenia dokumentacji. Nie tylko ułatwia generowanie projektów instalacji, dzięki m.in. opcji automatycznego łączenia symboli obwodu, ale także wykrywa błędy i weryfikuje poprawność projektu. Ponadto umożliwia generowanie zestawień, tworzenie list materiałów czy zacisków, które pomagają we właściwym odczytywaniu schematów. EPLAN Electric P8 to praktyczne narzędzie przyspieszające i ułatwiające pracę przy projektowaniu instalacji.

Opracowywanie schematów elektrycznych to praktyczna umiejętność, która wymaga zdobycia odpowiedniej wiedzy. Te schematy mają umożliwić zapoznanie się z funkcjonowaniem całego układu oraz jego dokładną budową. Jeśli dopiero zaczynasz swoją przygodę z instalacjami elektrycznymi, sięgnij po schematy dla początkujących. Są to nieskomplikowane układy, które pozwolą ci zapoznać się z poszczególnymi komponentami oraz zasadami ich połączeń. Warto także wybierać podstawowe narzędzia CAD, dzięki którym tworzenie schematów staje się o wiele łatwiejsze, a także precyzyjniejsze. Postaw na oprogramowanie od EPLAN i zadbaj o najwyższą jakość projektów instalacji.