Jakie umiejętności są potrzebne do efektywnego tworzenia schematów elektrycznych?

Aby efektywnie tworzyć schematy elektryczne, niezbędna jest odpowiednia wiedza, a także umiejętności. Bez nich projektowanie instalacji nie jest możliwe. Dotyczy to nie tylko konkretnych kwalifikacji, lecz także pewnych cech osobowości. Sprawdź, co musi umieć projektant, aby był w stanie tworzyć czytelne i przejrzyste schematy.

Kto może projektować schematy elektryczne?

Instalacje elektryczne mogą być projektowane wyłącznie przez osoby do tego uprawnione, czyli projektantów. Do ich zadań należy nie tylko opracowanie dokumentacji technicznej, ale również dostosowanie koncepcji do konkretnych potrzeb, przestrzeganie obowiązujących norm i standardów oraz zapewnienie bezpieczeństwa osobom, które będą korzystały z instalacji.

Schematy elektryczne stanowią część projektu. Przedstawiają w graficzny sposób cały układ elektryczny i wizualizują połączenia oraz zależności między poszczególnymi komponentami. Schematy mogą tworzyć wyłącznie osoby mające odpowiednią wiedzę techniczną oraz znające znaczenie symboli elektrycznych. Najczęściej są to elektrycy, inżynierowie oraz automatycy. Jeśli schematy mają stanowić część oficjalnego projektu instalacji elektrycznej, to do ich tworzenia niezbędne są uprawnienia budowlane.

Najważniejsze kompetencje w projektowaniu schematów elektrycznych

Sprawdź, jakie umiejętności oraz predyspozycje powinna mieć osoba, która chce zajmować się projektowaniem schematów elektrycznych.

Podstawy elektroniki i elektrotechniki

Projektant schematów elektrycznych musi znać podstawy elektroniki i elektrotechniki. Konieczne jest zrozumienie podstawowych pojęć oraz zasad działania najważniejszych elementów instalacji, takich jak m.in.:

• przekaźniki,
• rezystory,
• diody,
• tranzystory.

Taka osoba musi także wiedzieć, w jaki sposób funkcjonują obwody zasilające i sterownicze, komponenty zabezpieczające czy pomiarowe. Niezbędna jest również wiedza z zakresu automatyki m.in. podstaw programowalnych sterowników logicznych PLC. 

Znajomość międzynarodowych norm i standardów

W pracy projektanta bardzo ważna jest także umiejętność pracy z normami. Osoba zajmująca się projektowaniem schematów elektrycznych musi znać międzynarodowe standardy, a przede wszystkim:

• IEC 60617 – dotyczący symboli graficznych wykorzystywanych na projektach,
• IEC 61082-1 – odnoszący się do prawidłowego prezentowania informacji w dokumentacji technicznej,
• IEC 81345-2 – określający standardy dokumentacji technicznej pod względem nazewnictwa poszczególnych elementów.

Projektant schematów elektrycznych musi także być zaznajomiony z przepisami branżowymi i krajowymi. 

Znajomość symboli elektrycznych

Symbole elektryczne to znaki graficzne oznaczające konkretne komponenty instalacji. Stanowią one podstawę każdego rysunku technicznego przedstawiającego układ elektryczny. Bez ich znajomości tworzenie oraz interpretowanie schematów jest niemożliwe. Może to rodzić nieporozumienia oraz wpływać negatywnie na jakość i bezpieczeństwo całej instalacji.

W tabeli znajdziesz przykładowe symbole elektryczne, które mogą być przydatne podczas tworzenia schematów.

Źródło: https://zs9elektronik.pl/enauka/klasa_2BS/02_t_30.03-03.04.2020/2BS_31.03.2020_MiUE_Szulc.pdf 

Wiedza techniczna CAD

W pracy projektanta schematów elektrycznych przydaje się także wiedza techniczna CAD, czyli z zakresu projektowania wspomaganego komputerowo. Programy takie jak EPLAN Electric P8 oferują szereg funkcji, które warto znać oraz umieć zastosować. Przykładowo technologia makr umożliwia zapisanie do 26 wariantów obwodu lub systemu dla każdego rodzaju reprezentacji. Użytkownik może w łatwy i wygodny sposób zarządzać swoimi projektami makr. Dodatkowo technologia „przeciągnij i upuść” ułatwia rozmieszczanie poszczególnych elementów schematu.

Wiedza techniczna CAD powinna także obejmować umiejętność korzystania z takich funkcji jak: 

• technologia placeholderów – umożliwia zarządzanie nieograniczoną liczbą zestawów danych i pozwala na szybki wybór konkretnego z nich;
• autoconnecting – jest to opcja do tworzenia logicznych połączeń między symbolami jednego obwodu, która przyspiesza tworzenie schematów i poprawia ich końcową jakość;
• edycja zewnętrzna – opcja „wyszukaj i zamień” oraz „edytuj w Excelu” umożliwia szybkie znalezienie konkretnego elementu oraz jego modyfikację we wszystkich miejscach, w których został użyty.

EPLAN Electric P8 wspiera użytkownika także dzięki stosowaniu międzynarodowych standardów. Ułatwia to tworzenie spójnych i czytelnych projektów, których oznaczenia są znane specjalistom z różnych stron świata.

Jakie praktyczne umiejętności projektanta elektryki są najbardziej pożądane?

Wiedza i kwalifikacje nie zawsze są wystarczające, aby tworzyć czytelne, spójne i rzetelne rysunki techniczne. Ważne są także praktyczne umiejętności projektanta elektryki. Jedną z nich jest czytanie oraz poprawne interpretowanie schematów zarówno jednokreskowych, jak i wieloliniowych. Ta umiejętność jest niezbędna, aby można było zacząć tworzyć własne projekty o wysokiej jakości wykonania. Dotyczy to nie tylko samych schematów, ale także innych dokumentów, takich jak np. zestawienia materiałów czy listy przewodów. Stanowią one dodatkowe źródło informacji o danym projekcie. Umiejętność czytania dokumentacji technicznej to podstawa do tego, aby ją właściwie zrozumieć.

Bardzo ważna jest także dokładność w rysowaniu schematów elektrycznych. Ta umiejętność wpływa nie tylko na jakość projektu, lecz także na bezpieczeństwo oraz efektywność całej instalacji. Jeśli w schemacie pojawią się błędy wynikające np. z niedbalstwa, może to skutkować stworzeniem niewłaściwie zabezpieczonego układu. Należy pamiętać, że każdy komponent schematu ma swoje określone miejsce oraz funkcję. Jeśli projektant popełni błąd i przykładowo niewłaściwie narysuje połączenie między poszczególnymi elementami lub pominie jakiś obwód, spowoduje to, że instalacja nie będzie działała poprawnie. Inne umiejętności pożądane u projektanta schematów elektrycznych to przede wszystkim analityczne i logiczne myślenie. Jest ono niezbędne, aby tworzone układy były funkcjonalne i praktyczne. Projektant musi przewidywać możliwe zagrożenia i skutecznie im przeciwdziałać np. poprzez stosowanie odpowiednich zabezpieczeń instalacji.

O czym musi pamiętać projektant podczas tworzenia schematów elektrycznych?

Precyzja w dokumentowaniu układów elektrycznych jest niezwykle ważna, aby schematy były dokładne i pozbawione błędów. Warto pamiętać także o tym, aby:

• zawsze stosować proste linie pionowe i poziome do obrazowania połączeń, które powinny krzyżować się pod kątem prostym (dopuszczalne są odstępstwa np. w przypadku mostków prostowniczych);
• używać wyłącznie symboli zgodnych z obowiązującymi normami, które są znane wszystkim specjalistom z zakresu elektryki, elektrotechniki czy automatyki;
• stosować jednoznaczne i jednolite oznaczenia na schemacie;
• stosować prawidłową numerację poszczególnych przewodów;
• w schematach wielokreskowych umieszczać informacje na temat parametrów konkretnych komponentów. 

Projektowanie schematów elektrycznych wymaga wiedzy i odpowiednich umiejętności. Specjalista odpowiedzialny za ich tworzenie musi znać podstawowe pojęcia z zakresu techniki i elektroniki, a także wiedzieć, w jaki sposób funkcjonują konkretne elementy. Ważna jest także praktyczna znajomość oprogramowania CAD, takiego jak program EPLAN Electric P8. Projektant musi nie tylko dysponować odpowiednimi kwalifikacjami, lecz także dbać o szczegóły i przestrzeganie obowiązujących norm.